როგორ დავგეგმოთ AV აპარატურის რეკი?

აპარატურის რეკი — Equipment Rack — არის კონსტრუქცია, რომელშიც თავსდება აუდიოვიდეო სისტემის მოწყობილობები: გამაძლიერებლები, აუდიოპროცესორები, ქსელური სვიჩები, ვიდეოსიგნალის გადამრთველები, უკაბელო მიკროფონების მიმღებები და მართვის კონტროლერები.

რეკის დაგეგმვა მოიცავს მოწყობილობების განლაგებას, დამაგრებას, ელექტრომომარაგებას, გაგრილებასა და კაბელების ორგანიზებას. ამ საკითხებს აერთიანებს AVIXA-ს რეკების აწყობის სტანდარტი, რომელიც ყურადღებას აქცევს სისტემის საიმედოობასა და მონტაჟის ხარისხს.

დაგეგმვა იწყება მოწყობილობების ჩამონათვალით. თითოეულისთვის უნდა ვიცოდეთ ზომები, წონა, კვების მოთხოვნა, სითბოს გამოყოფა, ჰაერის მოძრაობის მიმართულება და მიერთების წერტილები. ამ მონაცემებით განისაზღვრება რეკის ზომა, საჭირო აქსესუარები და განლაგების სქემა.

რეკში მოწყობილობის სიმაღლე ხშირად აღინიშნება ერთეულით U. თუმცა მხოლოდ მოწყობილობების სიმაღლეების შეკრება საკმარისი არ არის. სივრცე შეიძლება დასჭირდეს საკაბელო ორგანიზატორებს, გამანაწილებელ პანელებს, ვენტილაციასა და შემდგომ გაფართოებას. ასევე გასათვალისწინებელია რეკის სიღრმე: მოწყობილობის უკან უნდა დარჩეს ადგილი კონექტორებისთვის, კაბელების მოსახვევად და მომსახურებისთვის.

მოწყობილობების განლაგება აისახება რეკის განშლის ნახაზში — Rack Elevation. მასზე ნაჩვენებია თითოეული მოწყობილობის პოზიცია, დაკავებული სივრცე და დამხმარე ელემენტები. საჭიროების შემთხვევაში მზადდება წინა და უკანა ხედები. ნახაზი მონტაჟამდე აჩვენებს, რამდენად თავსდება აღჭურვილობა და რამდენად ხელმისაწვდომი იქნება მისი კავშირები.

წონის განაწილება გავლენას ახდენს რეკის მდგრადობაზე. მძიმე მოწყობილობების ქვედა ნაწილში განთავსება ამცირებს სიმძიმის ცენტრის სიმაღლეს. ეს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია თავისუფლად მდგომი და მოძრავი რეკებისთვის. მოწმდება კონსტრუქციის, თაროების, სამაგრებისა და ბორბლების დასაშვები დატვირთვაც.

ზოგიერთ მოწყობილობას წინა სამაგრებთან ერთად უკანა საყრდენი ან სპეციალური რელსები სჭირდება. მცირე მოწყობილობებისა და გარე კვების ბლოკებისთვის გამოიყენება შესაბამისი თაროები და სამონტაჟო აქსესუარები. Extron-ის სამონტაჟო გადაწყვეტები აჩვენებს სხვადასხვა ზომის მოწყობილობების რეკში დამაგრების გავრცელებულ ვარიანტებს. კონკრეტული სამაგრი მოწყობილობის ინსტრუქციის მიხედვით შეირჩევა.

განლაგებისას გასათვალისწინებელია ყოველდღიური გამოყენებაც. ღილაკები, ეკრანები, მოსახსნელი მედიის ბუდეები და ხშირად გამოყენებული კონექტორები ოპერატორისთვის მოსახერხებელ ადგილას უნდა აღმოჩნდეს. მოწყობილობები, რომლებსაც ყოველდღიური შეხება არ სჭირდება, შეიძლება სხვა პოზიციებზე განთავსდეს, თუ დაცულია გაგრილებისა და მომსახურების მოთხოვნები.

გაგრილების დაგეგმვა იწყება თითოეული მოწყობილობის ჰაერის შემავალი და გამომავალი ღიობების შემოწმებით. სხვადასხვა მოდელს შეიძლება ჰქონდეს განსხვავებული ჰაერის ნაკადი. განლაგებამ უნდა უზრუნველყოს გრილი ჰაერის მიწოდება და გამოყოფილი სითბოს რეკიდან გატანა, რათა ერთი მოწყობილობის ცხელი ჰაერი მეორის შესასვლელში არ ბრუნდებოდეს.

ყველა მოწყობილობას შორის ცარიელი ადგილის დატოვება უნივერსალური წესი არ არის. ზოგს დამატებითი დაშორება სჭირდება, ზოგი კი მჭიდრო მონტაჟისთვისაა გათვლილი. დახურული და ვენტილირებადი პანელების გამოყენებაც ჰაერის მოძრაობის საერთო სქემას უნდა შეესაბამებოდეს. Legrand AV-ის თერმული მართვის მასალები გაგრილებას მთელი სისტემის დაგეგმვის ნაწილად განიხილავს.

რეკის ვენტილატორები სითბოს გადაადგილებას უზრუნველყოფს, ამიტომ ტექნიკური ოთახის პირობებსაც მნიშვნელობა აქვს. თუ ოთახში ცხელი ჰაერი გროვდება, მხოლოდ დამატებითი ვენტილატორი პრობლემას ვერ მოაგვარებს. რეკში სითბოს მართვის გზამკვლევი ხაზს უსვამს როგორც კორპუსის, ისე ოთახის ვენტილაციისა და გაგრილების შეფასებას.

კაბელების ორგანიზება უნდა უზრუნველყოფდეს კონექტორების ხელმისაწვდომობას, კაბელების დაცვასა და სიგნალის გზის ამოცნობას. მძიმე საკაბელო შეკვრა არ უნდა ეკიდოს უშუალოდ მოწყობილობის კონექტორს. ამისთვის გამოიყენება საყრდენები, ჰორიზონტალური და ვერტიკალური ორგანიზატორები და შესაბამისი სამაგრები.

კაბელებისთვის დაცული უნდა იყოს მწარმოებლის მიერ განსაზღვრული მოხვევის რადიუსი. ზედმეტმა მოჭერამ შეიძლება დააზიანოს კაბელი ან შეცვალოს მისი მახასიათებლები. მომსახურებისთვის დატოვებული მარაგი უნდა იძლეოდეს მოწყობილობის გათიშვისა და გადაადგილების საშუალებას ისე, რომ მეზობელი კავშირები არ დაიძაბოს. ეს მიდგომები განხილულია AVIXA-ს კაბელების ორგანიზების რეკომენდაციებში.

კვების, დინამიკების ხაზებისა და დაბალი დონის აუდიოსიგნალის კაბელების მარშრუტები წინასწარ უნდა დაიგეგმოს. მათი შესაბამისი განცალკევება ამცირებს არასასურველი ელექტრომაგნიტური ზემოქმედების შესაძლებლობას. კაბელების განლაგებამ ასევე არ უნდა გადაკეტოს სავენტილაციო ღიობები ან გაართულოს რომელიმე მოწყობილობის ამოღება.

კაბელის ორივე ბოლოზე სასარგებლოა უნიკალური იდენტიფიკატორი, რომელიც ემთხვევა სქემასა და საკაბელო ჟურნალს. მაგალითად, აღნიშვნა შეიძლება მიუთითებდეს წყაროზე, მიმღებზე ან კონკრეტულ ხაზზე. ერთიანი მარკირება ტექნიკოსს საშუალებას აძლევს საჭირო კავშირი სწრაფად იპოვოს და ცვლილება დოკუმენტაციაშიც ასახოს.

ელექტრომომარაგებისთვის განისაზღვრება მოწყობილობების ჯამური დატვირთვა, კვების განაწილება და საჭირო სარეზერვო კვება. PDU რეკში კვების განაწილებას ემსახურება, ხოლო UPS შერჩეულ მოწყობილობებს ელექტროენერგიის შეწყვეტისას დროებით კვებას უზრუნველყოფს. მათი შერჩევა ეფუძნება მოწყობილობების რეალურ მოთხოვნებსა და სისტემის მუშაობის სცენარს.

უკაბელო მიკროფონების მიმღებების შემთხვევაში ცალკე იგეგმება ანტენების განთავსება. მეტალის რეკში, განსაკუთრებით მის უკანა ნაწილში მოქცეულმა ანტენამ შეიძლება სიგნალი არასაიმედოდ მიიღოს. Shure-ის ანტენების განთავსების რეკომენდაციები ყურადღებას აქცევს მეტალის დაბრკოლებებსა და გადამცემთან ხედვის პირობებს. საჭიროების შემთხვევაში გამოიყენება რეკის წინა მხარეს გამოტანილი ან დაშორებული ანტენები.

აწყობის დასრულების შემდეგ რეკი მოწმდება სამუშაო რეჟიმში: რამდენად თავისუფლად მოძრაობს ჰაერი, ხელმისაწვდომია თუ არა კავშირები და შესაძლებელია თუ არა მოწყობილობების მომსახურება. საბოლოო განლაგების ნახაზი, საკაბელო სქემები, მოწყობილობების ჩამონათვალი და კონფიგურაციის ასლები გადაეცემა ობიექტის ტექნიკურ პერსონალს და განახლდება სისტემაში ცვლილებების შეტანისას.

წყაროები

• https://www.avixa.org/resources/standards/rack-building-for-audiovisual-systems
• https://www.extron.com/Mounting-Hardware/prodtype-30
• https://www.legrandav.com/resources/white_papers_guides_and_ebooks/thermal-management-white-paper
• https://www.legrandav.com/resources/blog/managing_heat_in_an_enclosure
• https://www.avixa.org/explore/articles/the-importance-of-clean-cable-management-and-how-to-actually-achieve-it
• https://service.shure.com/s/article/antenna-placement?language=en_US