როგორ დავგეგმოთ მუზეუმის ციფრული ნავიგაცია?

მუზეუმის ციფრული ნავიგაცია არის საინფორმაციო სისტემა, რომელიც დამთვალიერებელს ეხმარება საკუთარი მდებარეობის განსაზღვრაში, სასურველი დარბაზის პოვნასა და მარშრუტის დაგეგმვაში. მას შეიძლება აერთიანებდეს საინფორმაციო ეკრანები, სენსორული ტერმინალები, ელექტრონული რუკები და მობილურ ტელეფონში ხელმისაწვდომი ვებგვერდები.

სისტემის დაგეგმვის საფუძველია მუზეუმის სივრცე და დამთვალიერებლის საჭიროებები. ტექნოლოგიის შერჩევამდე უნდა განისაზღვროს, სად შეიძლება ადამიანს გაუჩნდეს კითხვა, რა ინფორმაცია დასჭირდება და როგორ მიიღებს მას სწრაფად.

ნავიგაცია და ექსპონატის შესახებ ინფორმაცია

ნავიგაცია პასუხობს კითხვებს: სად ვარ, სად მდებარეობს სასურველი ადგილი და როგორ მივიდე იქ? ექსპონატის საინფორმაციო სისტემა კი ხსნის ნამუშევრის ისტორიას, მნიშვნელობასა და კონტექსტს.

ეს ფუნქციები შეიძლება ერთ პლატფორმაში გაერთიანდეს, თუმცა ინტერფეისში მკაფიოდ უნდა გაიმიჯნოს. დარბაზის მაძიებელ ადამიანს მარშრუტი მარტივად უნდა გამოუჩნდეს, ხოლო დამატებითი მასალის გაცნობა სურვილის მიხედვით შეეძლოს.

მაგალითად, ბრიტანეთის მუზეუმის რუკა აჩვენებს დარბაზებსა და მომსახურების სივრცეებს. მისი ტექსტური ალტერნატივა იმავე სივრცის შესახებ ინფორმაციის მიღების დამატებით საშუალებას ქმნის.

დამთვალიერებლის მარშრუტის შესწავლა

დაგეგმვა იწყება შესასვლელების, ბილეთების ზონის, გარდერობის, მუდმივი და დროებითი ექსპოზიციების, ლიფტებისა და სხვა მნიშვნელოვანი ადგილების რუკაზე დატანით.

განსაკუთრებული ყურადღება სჭირდება ადგილებს, სადაც დამთვალიერებელი მიმართულებას ირჩევს: ფოიეს, დერეფნების განშტოებებს, სართულებს შორის გადასასვლელებსა და დარბაზების შესასვლელებს. ინფორმაცია სასარგებლოა მაშინ, როდესაც ადამიანი მას გადაწყვეტილების მიღებამდე ხედავს.

რუკაზე სასურველია გამოჩნდეს მიმდინარე მდებარეობა და დანიშნულების ადგილი. ფიქსირებულ ტერმინალზე საწყისი წერტილი წინასწარ არის ცნობილი. ტელეფონში გახსნილ რუკაზე კი მიმდინარე მდებარეობის ავტომატური ჩვენება ცალკე ტექნიკურ გადაწყვეტას მოითხოვს.

QR კოდის სკანირება თავისთავად შენობის შიგნით უწყვეტ პოზიციონირებას არ უზრუნველყოფს. კონკრეტულ ადგილას განთავსებულ კოდს შეუძლია გახსნას რუკა შესაბამისი საწყისი წერტილით.

ეკრანებისა და ტერმინალების განთავსება

შესასვლელში განთავსებული ეკრანი შეიძლება აჩვენებდეს მუზეუმის საერთო გეგმას, მიმდინარე გამოფენებსა და ვიზიტისთვის საჭირო ინფორმაციას. სართულების გადასასვლელებთან უფრო გამოსადეგია შესაბამისი სართულის რუკა, ხოლო დარბაზის შესასვლელთან — ექსპოზიციის დასახელება და შემდგომი მიმართულება.

სენსორული ტერმინალი გამართლებულია იქ, სადაც მომხმარებელს ინფორმაციის მოძიება ან მარშრუტის არჩევა სჭირდება. მხოლოდ მიმართულების საჩვენებლად ხშირად საკმარისია ადვილად წასაკითხი მაჩვენებელი.

განთავსებისას გასათვალისწინებელია ეკრანზე ანარეკლები, ხედვის კუთხე, ტექსტის წაკითხვის მანძილი და ტერმინალთან გაჩერებული ადამიანებისთვის საჭირო სივრცე. მოწყობილობამ არ უნდა შეაფერხოს გადაადგილება ან ექსპონატების დათვალიერება.

ერთიანი სახელები და ვიზუალური ენა

დარბაზების სახელები, ნომრები, სიმბოლოები და მიმართულებები თანმიმდევრული უნდა იყოს ეკრანებზე, ბეჭდურ რუკებზე, კედლის მაჩვენებლებსა და მობილურ გვერდებზე.

თუ დარბაზს სხვადასხვა სისტემაში განსხვავებული სახელი აქვს, დამთვალიერებელს დამატებითი განმარტება დასჭირდება. ამიტომ კონტენტის მომზადებამდე სასარგებლოა სივრცეების ერთიანი ჩამონათვალისა და დასახელებების შეთანხმება.

ფერით გამოყოფილ მარშრუტს უნდა ახლდეს ტექსტი ან სიმბოლო. მხოლოდ ფერზე დამოკიდებული მითითება ყველა მომხმარებლისთვის ერთნაირად გასაგები ვერ იქნება.

ხელმისაწვდომობა და მრავალენოვანი ინფორმაცია

ხელმისაწვდომობა მოიცავს როგორც მოწყობილობასთან ფიზიკურ მისვლას, ისე ინფორმაციის წაკითხვასა და მართვას. ტერმინალის მდებარეობა, მის წინ თავისუფალი სივრცე და მართვის ელემენტების განლაგება სხვადასხვა მომხმარებლის საჭიროებებს უნდა ითვალისწინებდეს. ამ საკითხების განხილვისთვის გამოსადეგია Smithsonian-ის ხელმისაწვდომი გამოფენების დიზაინის გზამკვლევი.

ციფრულ ინტერფეისში მნიშვნელოვანია მკაფიო კონტრასტი, გასაგები ღილაკები, თანმიმდევრული ნავიგაცია და ინფორმაციის ალტერნატიული ფორმით მიწოდება. ვებგვერდებისა და ვებინტერფეისების დაგეგმვისას შესაბამის საფუძველს წარმოადგენს W3C-ის ვებკონტენტის ხელმისაწვდომობის სახელმძღვანელო.

რუკაზე უნდა ჩანდეს უსაფეხურო მარშრუტები, ლიფტები და ხელმისაწვდომი მომსახურების სივრცეები. ენის შეცვლის ღილაკი მარტივად მოსაძებნი უნდა იყოს, ხოლო თარგმანის შემდეგ ტექსტი კვლავ სრულად უნდა ეტეოდეს ინტერფეისში.

QR კოდები და მობილური გზამკვლევი

QR კოდით შესაძლებელია კონკრეტული დარბაზის რუკის, აუდიოაღწერის ან დამატებითი ინფორმაციის გახსნა. კოდს უნდა ახლდეს მოკლე განმარტება, რათა დამთვალიერებელმა წინასწარ იცოდეს, რას მიიღებს სკანირების შემდეგ.

ასეთი გამოყენების მაგალითია Smithsonian-ის ბუნების ისტორიის მუზეუმის აუდიო და ვიზუალური აღწერის ტური, რომელზეც წვდომა გამოფენაში განთავსებული QR კოდითაც არის შესაძლებელი.

საბაზისო ნავიგაცია ხელმისაწვდომი უნდა დარჩეს მათთვისაც, ვისაც ტელეფონი, ინტერნეტი ან სკანირების შესაძლებლობა არ აქვს. ფიზიკური მაჩვენებლები და ადგილზე არსებული ინფორმაცია ციფრული სისტემის მნიშვნელოვანი ნაწილია.

ინფორმაციის განახლება და სისტემის მუშაობა

დროებითი გამოფენები, დახურული დარბაზები და შეცვლილი მარშრუტები რეგულარულ განახლებას მოითხოვს. პროექტში წინასწარ უნდა განისაზღვროს, ვინ ცვლის ინფორმაციას, ვინ ამოწმებს მას და როგორ ვრცელდება ცვლილება ეკრანებსა და მობილურ გვერდებზე.

ტექნიკურ დავალებაში სასარგებლოა ჩაიწეროს ქსელის გათიშვისას სისტემის ქცევაც: რომელი რუკები დარჩება ადგილობრივად ხელმისაწვდომი და როგორ აღდგება ჩვეულებრივი მუშაობა.

მუზეუმის ციფრული გზამკვლევი ავსებს ყოველდღიურ ნავიგაციას. საევაკუაციო ნიშნები და უსაფრთხოების მითითებები ცალკე მოთხოვნებით უნდა დაიგეგმოს.

გამოცდა რეალურ სივრცეში

ჩაბარებამდე სისტემა უნდა გამოიცადოს რეალური ამოცანებით: შეძლებს თუ არა პირველად მოსული ადამიანი კონკრეტული დარბაზის, ლიფტის ან გასასვლელის პოვნას დამატებითი დახმარების გარეშე?

გამოცდისას მნიშვნელოვანია როგორც რუკის სიზუსტე, ისე ინფორმაციის გაგების სიმარტივე, ეკრანის ხილვადობა და სხვადასხვა მომხმარებლისთვის მართვის მოხერხებულობა. შედეგების მიხედვით შეიძლება საჭირო გახდეს ტექსტის შემოკლება, სიმბოლოების შეცვლა ან მოწყობილობის სხვა ადგილზე გადატანა.

წყაროები

• https://www.britishmuseum.org/visit/museum-map
• https://www.britishmuseum.org/visit/museum-map/text-alternative-museum-map
• https://www.sifacilities.si.edu/sites/default/files/Files/Accessibility/accessible-exhibition-design1.pdf
• https://www.w3.org/TR/WCAG22/
• https://naturalhistory.si.edu/visit/accessibility/audio-and-visual-description/lights-out-visual-description-highlights-tour