რა არის ჭკვიანი სახლი?

ჭკვიანი სახლის მნიშვნელოვანი თვისება მხოლოდ დისტანციური მართვა არ არის. ავტომატიზაცია საშუალებას იძლევა, მოწყობილობებმა იმოქმედოს წინასწარ განსაზღვრული პირობების მიხედვით: განათება ჩაირთოს მოძრაობის აღმოჩენისას, გათბობის რეჟიმი შეიცვალოს განრიგით ან რამდენიმე სისტემა ერთდროულად გადავიდეს არჩეულ მდგომარეობაში. საცხოვრებელი სივრცის ავტომატიზაციის შესაძლებლობები.

როგორ მუშაობს ჭკვიანი სახლი

ჭკვიანი სახლის მუშაობა ეფუძნება ინფორმაციის მიღებას, მის დამუშავებასა და შესაბამისი მოქმედების შესრულებას. სენსორები აფიქსირებს, მაგალითად, მოძრაობას, ტემპერატურას, განათების დონეს ან კარის გახსნას. მართვის სისტემა ამ მონაცემებს ადარებს დაყენებულ წესებს და შესაბამის მოწყობილობას ბრძანებას გადასცემს.

მოძრაობის სენსორმა შეიძლება დერეფნის განათება ჩართოს, ხოლო ტემპერატურის სენსორის მონაცემებმა გათბობის რეჟიმზე იმოქმედოს. ასეთი მოქმედებები ავტომატიზაციის მაგალითებია. მომხმარებლის მიერ ტელეფონიდან ნათურის ჩართვა კი დისტანციური მართვაა და ავტომატიზაციას თავისთავად არ ნიშნავს.

ყველა სისტემას ერთი ცენტრალური კონტროლერი არ სჭირდება. ზოგიერთ არქიტექტურაში მართვას ცენტრალური მოწყობილობა ასრულებს, სხვებში კი ფუნქციები სხვადასხვა კომპონენტს შორის არის განაწილებული. შესაბამისად, ჭკვიანი სახლი შეიძლება იყოს როგორც რამდენიმე დამოუკიდებელი მოწყობილობის ნაკრები, ისე მთელი შენობის ინტეგრირებული სისტემა. ჭკვიანი სახლის მოწყობილობებისა და ერთიანი მართვის ურთიერთკავშირი.

განათება, კლიმატი და ფარდები

ჭკვიანი განათება მოიცავს ნათურების ჩართვა-გამორთვას, სიკაშკაშის რეგულირებასა და წინასწარ განსაზღვრული განათების სცენების გამოყენებას. შესაბამის მოწყობილობებში შესაძლებელია ფერის ან ფერის ტემპერატურის შეცვლაც.

განათების პროფესიონალურ სისტემებში ერთ-ერთი გამოყენებული ტექნოლოგიაა DALI. იგი განათების ციფრული მართვის პროტოკოლია, რომელიც საშუალებას იძლევა, სანათები იმართოს ინდივიდუალურად ან ჯგუფებად და გამოიძახოს შენახული სცენები. DALI მთლიან ჭკვიან სახლს არ მართავს; იგი განათების ქვესისტემის ტექნოლოგიაა, რომელიც სხვა სისტემებთან შეიძლება ინტეგრირდეს. DALI-ის მუშაობის პრინციპი.

კლიმატის ავტომატიზაცია შეიძლება მოიცავდეს ოთახების ტემპერატურის განრიგებს, გათბობისა და გაგრილების ზონების მართვას და ფანჯრის მდგომარეობის გათვალისწინებას. მოტორიზებული ფარდები და ჟალუზები კი შეიძლება იმართოს ღილაკით, განრიგით ან სხვა სცენასთან ერთად.

ამ ფუნქციების გაერთიანება ყოველდღიური მოქმედებების რაოდენობას ამცირებს. თუმცა ენერგიის დაზოგვის შედეგი დამოკიდებულია შენობის მახასიათებლებზე, მოწყობილობებზე, დაყენებულ წესებსა და გამოყენების ჩვევებზე; ავტომატიზაცია თავისთავად დაზოგვის გარანტია არ არის.

სცენები და აუდიოვიზუალური სისტემები

სცენა არის რამდენიმე მოწყობილობისთვის წინასწარ განსაზღვრული მდგომარეობების ერთობლიობა. მაგალითად, პირობითმა სცენამ „ფილმის ყურება“ შეიძლება შეამციროს განათება, დახუროს ფარდები, ჩართოს ეკრანი და აირჩიოს აუდიოსისტემის შესაბამისი წყარო. ეს მხოლოდ შესაძლო მაგალითია: მოქმედებების შემადგენლობა კონკრეტული პროექტის მიხედვით განისაზღვრება.

ჭკვიანი სახლის აუდიოვიზუალური ნაწილი შეიძლება მოიცავდეს სახლის კინოთეატრს, ტელევიზორებს, პროექტორსა და მრავალზონიან აუდიოს. მრავალზონიანი სისტემა სხვადასხვა ოთახში ხმის წყაროსა და ხმის დონის მართვას უზრუნველყოფს. ოთახები შეიძლება მუშაობდეს დამოუკიდებლად ან გაერთიანებულ ჯგუფად.

მაგალითად, Crestron Home-ის დოკუმენტაციაში სცენები აღწერილია განათების, ფარდების, მედიისა და კლიმატის მართვისთვის. მედიის სცენები ასევე გამოიყენება სხვადასხვა ოთახში აუდიოვიდეოწყაროების არჩევისა და ჩართვა-გამორთვისთვის. სცენების მართვა, მედიის სცენები და აუდიოზონები.

დაკავშირების ტექნოლოგიები და თავსებადობა

ჭკვიანი სახლის მოწყობილობები შეიძლება იყენებდეს სადენიან ან უსადენო დაკავშირებას. ტექნოლოგიის არჩევა გავლენას ახდენს ინსტალაციაზე, მართვის არქიტექტურასა და შემდგომი გაფართოების შესაძლებლობაზე.

KNX გამოიყენება სახლისა და შენობის სხვადასხვა ფუნქციის ავტომატიზაციისთვის. Matter კი მოწყობილობებსა და მართვის პლატფორმებს შორის თავსებადობის გაუმჯობესებაზე ორიენტირებული სტანდარტია. Matter იყენებს ისეთ ქსელურ ტექნოლოგიებს, როგორიცაა Wi-Fi, Ethernet და Thread. Matter-ის ოფიციალური განმარტება.

ერთი და იმავე ქსელთან დაკავშირება ყველა მოწყობილობის ურთიერთთავსებადობას არ ნიშნავს. მნიშვნელოვანია კონკრეტული მოდელი, მხარდაჭერილი ფუნქციები, მართვის პლატფორმა და საჭირო დამაკავშირებელი მოწყობილობები. სხვა პროტოკოლზე მომუშავე კომპონენტის Matter სისტემაში ჩასართავად ზოგჯერ საჭიროა შესაბამისი ხიდი. ასევე, საერთო სტანდარტის მხარდაჭერა არ ნიშნავს, რომ ყველა დამატებითი ფუნქცია ყველა აპლიკაციაში იქნება ხელმისაწვდომი. Matter-ის თავსებადობის განმარტებები.

ინტერნეტის როლი და ხელოვნური ინტელექტი

ჭკვიანი სახლი ყოველთვის ინტერნეტზე დამოკიდებული არ არის. ადგილობრივად დამუშავებული ბრძანებები და ავტომატიზაციები შეიძლება ინტერნეტკავშირის გარეშეც მუშაობდეს. დისტანციური წვდომა, ღრუბლოვანი მომსახურება და ზოგიერთი ხმოვანი ფუნქცია კი ინტერნეტს მოითხოვს.

Matter ადგილობრივი დაკავშირების ტექნოლოგიაა. სახლიდან მოშორებით მისი მოწყობილობების სამართავად ჩვეულებრივ საჭიროა ინტერნეტთან დაკავშირებული კონტროლერი ან მწარმოებლის შესაბამისი მომსახურება. ამიტომ სისტემის შეფასებისას ცალ-ცალკე უნდა განისაზღვროს ადგილობრივი და დისტანციური ფუნქციები. ადგილობრივი და დისტანციური მართვა.

სიტყვა „ჭკვიანი“ ასევე არ გულისხმობს ხელოვნური ინტელექტის აუცილებელ გამოყენებას. განრიგები, სენსორებზე დაფუძნებული წესები და სცენები შეიძლება ჩვეულებრივი პროგრამული ლოგიკით მუშაობდეს.

უსაფრთხოება და კონფიდენციალურობა

დაკავშირებული კამერები, საკეტები და სხვა მოწყობილობები შეიძლება ამუშავებდეს პირად მონაცემებს. ამიტომ ჭკვიანი სახლის უსაფრთხოება მოიცავს არა მხოლოდ ფიზიკური სივრცის მონიტორინგს, არამედ მომხმარებლის ანგარიშებისა და მოწყობილობების დაცვასაც.

NIST-ის რეკომენდაციებში ყურადღება გამახვილებულია უნიკალურ პაროლებზე, ორფაქტორიან ავთენტიფიკაციაზე, პროგრამულ განახლებებსა და მწარმოებლის მხარდაჭერის პირობების შემოწმებაზე. ასევე მნიშვნელოვანია იმის ცოდნა, რა მონაცემებს აგროვებს მოწყობილობა და ვის აქვს მათზე წვდომა. ჭკვიანი სახლის უსაფრთხოებისა და კონფიდენციალურობის რეკომენდაციები.

სისტემის პროექტირებისას გასათვალისწინებელია ინტერნეტის, ელექტროენერგიის ან ცალკეული კომპონენტის გათიშვის შემთხვევებიც. ყოველდღიური ფუნქციებისთვის გასაგები ადგილობრივი მართვის შენარჩუნება და მომსახურების პირობების წინასწარ განსაზღვრა სისტემის პრაქტიკული გამოყენების მნიშვნელოვანი ნაწილია.

წყაროები

სტატია ეფუძნება KNX Association-ის, Connectivity Standards Alliance-ის, DALI Alliance-ის, Crestron-ისა და აშშ-ის სტანდარტებისა და ტექნოლოგიების ეროვნული ინსტიტუტის ოფიციალურ მასალებს. წყაროების ბმულები წარმოდგენილია შესაბამის განმარტებებთან.

წყაროები

• https://www.knx.org/explore-knx/knx-home-building-owners
• https://knx.org/news/do-you-need-smart-hub-heres-when-it-makes-sense-add-knx-your-home
• https://www.dali-alliance.org/dali/
• https://docs.crestron.com/en-us/9599/Content/Topics/Configuration/Scenes.htm
• https://docs.crestron.com/en-us/8525/Content/CP4R/Installer-Config/Step-4/Create-Media-Scenes.htm
• https://csa-iot.org/all-solutions/matter/
• https://csa-iot.org/all-solutions/matter/matter-faq/
• https://www.nist.gov/blogs/taking-measure/7-tips-keep-your-smart-home-safer-and-more-private-nist-cybersecurity