რა არის რევერბერაცია და RT60?

მოკლე განმარტება

რევერბერაცია არის სივრცეში წარმოქმნილი მრავალი, ერთმანეთთან ახლოს განლაგებული და გარკვეული დროით შენარჩუნებული ბგერითი არეკვლის ერთობლიობა. ხმის წყაროს გაჩერების შემდეგ ოთახში დაგროვილი ენერგია მაშინვე არ ქრება. RT60 აღწერს, რამდენი დრო სჭირდება ოთახში დაგროვილი ბგერითი ენერგიის 60 dB-ით შემცირებას ხმის წყაროს გამორთვის შემდეგ და ჩვეულებრივ წამებში გამოისახება. ერთი RT60 მნიშვნელობა სრულ სურათს არ იძლევა, რადგან რევერბერაციის დრო სიხშირის მიხედვით იცვლება.

რატომ არის მნიშვნელოვანი

ექო გვიან მოსული, განცალკევებით აღქმადი არეკვლაა, რევერბერაცია კი ხშირი და ერთმანეთში შერწყმული არეკვლების ველი. მეტყველების შემთხვევაში ზედმეტმა გვიანმა ენერგიამ შეიძლება მარცვლები ერთმანეთში აურიოს და გასაგებადობა შეამციროს, თუმცა მუსიკალურ სივრცეში გარკვეული რევერბერაცია სასურველ სივრცულობასა და ბუნებრივ ჟღერადობას ქმნის. ოპტიმალური აკუსტიკა სივრცის დანიშნულებაზეა დამოკიდებული: საკონფერენციო და სასწავლო სივრცეებში პრიორიტეტი მკაფიოობაა, საკონცერტო და თეატრალურ სივრცეებში კი ბალანსი ტექსტის გასაგებადობას, მუსიკის სისრულესა და სივრცულ შეგრძნებას შორის.

სად გამოიყენება

რევერბერაციის მართვის ძირითადი მეთოდებია შთანთქმა, დიფუზია და ოთახის გეომეტრიის მართვა. აკუსტიკური პანელები, ფარდები, რბილი ზედაპირები და ჭერის სისტემები ბგერითი ენერგიის ნაწილს შთანთქავს; სპეციალურად დაპროექტებული ზედაპირები ხმას სხვადასხვა მიმართულებით ანაწილებს. პარალელური კედლები, ჩაზნექილი ზედაპირები და გუმბათოვანი ჭერი პრობლემურ არეკვლებს ქმნის. ხმის იზოლაცია და რევერბერაციის კონტროლი სხვადასხვა ამოცანაა.

რელევანტური გაზომვები

პროფესიული გაზომვა რამდენიმე სიხშირულ დიაპაზონში ტარდება. შეფასებისას უნდა გაითვალისწინოთ პირდაპირი ხმა, ადრეული და გვიანი არეკვლები, რევერბერაციული ველი, ფონური ხმაური, ცარიელ და დაკავებულ დარბაზს შორის განსხვავება და სივრცის დანიშნულებისთვის შესაბამისი სამიზნე RT60.

პრაქტიკული მაგალითი

მრავალფუნქციურ დარბაზში ბეტონის კედლებით, მინის ზედაპირებითა და კერამიკული იატაკით, სცენიდან წამოსული მეტყველება ბევრჯერ აირეკლება. საჭიროა ფონური ხმაურის შეფასება, RT60-ის გაზომვა სიხშირული დიაპაზონების მიხედვით, პრობლემური ზედაპირების იდენტიფიცირება, შთანთქმისა და დიფუზიის ბალანსის დაგეგმვა და ბოლოს აკუსტიკური სისტემის მიმართულებისა და დაფარვის ოპტიმიზაცია. მხოლოდ უფრო ძლიერი სისტემის დამატება პრობლემას ვერ მოაგვარებს.

ხშირი შეცდომები

• ექოსა და რევერბერაციის ერთმანეთში არევა
• მხოლოდ თხელი აკუსტიკური ქაფის გამოყენება
• დაბალი სიხშირეების უგულებელყოფა
• იზოლაციისა და შთანთქმის ერთ მოვლენად განხილვა
• ცარიელ და დაკავებულ დარბაზს შორის განსხვავების უგულებელყოფა
• ვარაუდი, რომ მეტი შთანთქმა ყოველთვის უკეთეს შედეგს იძლევა
• ოთახის პრობლემის მხოლოდ ხმის სისტემით გამოსწორების მცდელობა

წყაროები

• IEC 60268 სერიის აუდიო მოწყობილობების სტანდარტები
• ISO 3382 — ოთახების აკუსტიკური პარამეტრები
• აუდიოინჟინერიისა და AVIXA-ს სასწავლო მასალები