რა არის ცეცხლგამძლე ფარდა?

თუმცა სახელწოდება „ცეცხლგამძლე“ ხშირად ორ განსხვავებულ პროდუქტს აღნიშნავს: ალის გავრცელების შემაფერხებელი ქსოვილისგან დამზადებულ დეკორატიულ ფარდას და სპეციალურ ხანძარსაწინააღმდეგო დამცავ ფარდას. მათი ფუნქციები და გამოცდის მეთოდები ერთმანეთისგან განსხვავდება. ქსოვილის შესაბამისობა ალის გავრცელების ტესტთან თავისთავად არ ნიშნავს, რომ მისგან დამზადებული ფარდა ხანძრის შემაკავებელი ბარიერია. ქსოვილების გამოცდის სტანდარტი — NFPA 701, ხანძარსაწინააღმდეგო ფარდების სისტემები — Coopers Fire.

ცეცხლშენელებული ქსოვილი და ხანძარსაწინააღმდეგო ბარიერი

ალის გავრცელების შემაფერხებელი ქსოვილის დანიშნულებაა აალებისა და ალის გავრცელების შეზღუდვა გამოცდით განსაზღვრულ პირობებში. ასეთი მასალა შეიძლება გამოიყენებოდეს სცენის მთავარ ფარდად, ფონად, გვერდით ფარდად ან ინტერიერის ტექსტილად. მისი დამცავი თვისება არ ნიშნავს აბსოლუტურ არაწვადობას და შეუზღუდავი დროით ცეცხლისადმი გამძლეობას.

ხანძარსაწინააღმდეგო დამცავი ფარდა კი შენობის უსაფრთხოების სისტემის ნაწილია. მისი ამოცანაა შესაბამის ღიობში ცეცხლის გავრცელების შეზღუდვა განსაზღვრული დროითა და კლასიფიკაციით. ავტომატური სისტემები შეიძლება სახანძრო განგაშის სიგნალზე დაიხუროს. ასეთ შემთხვევაში მნიშვნელოვანია არა მხოლოდ ქსოვილი, არამედ კორპუსი, სამაგრები, მართვის მოწყობილობები და მთლიანად დამონტაჟებული კონსტრუქცია. ავტომატური დამცავი ფარდის მუშაობის მაგალითი — Coopers Fire.

რა მასალებისგან მზადდება ფარდები?

სასცენო ფარდებში გამოიყენება ბამბის, სპეციალური პოლიესტერის, მოჰერისა და სხვა შემადგენლობის ქსოვილები. ფართოდ გავრცელებულია ხავერდის ტიპის მასალები, რომლებიც განსხვავდება სიმკვრივით, ზედაპირის ფაქტურით, სინათლის არეკვლითა და აკუსტიკური მახასიათებლებით. მხოლოდ ქსოვილის სახელწოდება ან სისქე მის სახანძრო თვისებებს არ ადასტურებს. სასცენო ფარდების მასალები — ShowTex.

დამცავი თვისების მიღების ორი გავრცელებული მიდგომა არსებობს. პირველი ქსოვილის სპეციალური დამუშავებაა, რომელიც ხშირად აღინიშნება FR ნიშნით. მეორეა შესაბამისი თვისებების მქონე ბოჭკოების გამოყენება — IFR. დამუშავებული ქსოვილის დაცვა შეიძლება დასუსტდეს რეცხვისა და სხვა ზემოქმედების შედეგად, ხოლო IFR მასალაში ალის გავრცელების შემაფერხებელი თვისება ბოჭკოს შემადგენლობას უკავშირდება. ორივე შემთხვევაში საჭიროა კონკრეტული პროდუქტის დოკუმენტაციის შემოწმება. ქსოვილების დამუშავება და ბოჭკოს თვისებები — ShowTex.

გამოყენება თეატრებსა და სასცენო სივრცეებში

თეატრში ფარდას რამდენიმე დანიშნულება აქვს. მთავარი ფარდა სცენას მაყურებლის სივრცისგან ვიზუალურად გამოყოფს. გვერდითი და ზედა ფარდები მალავს ტექნიკურ ზონებს, ხოლო უკანა ფონი შეიძლება მონაწილეობდეს დეკორაციის, განათებისა და პროექციის შექმნაში.

სწორად შერჩეული ქსოვილი ხელს უწყობს არასასურველი სინათლისა და ანარეკლების კონტროლს. ზოგი მასალა აკუსტიკური დამუშავებისთვისაც გამოიყენება. თუმცა ეს ფუნქციები ცალ-ცალკე უნდა შეფასდეს: ცეცხლშენელებული ქსოვილი ავტომატურად არც სინათლის სრულად დამბლოკავია და არც ეფექტიანი ხმის შთამნთქმელი. თეატრალური ფარდების დანიშნულება — ShowTex.

ფარდები და დარბაზის აკუსტიკა

აკუსტიკური ფარდა შეიძლება ამცირებდეს ხმის ანარეკლებსა და რევერბერაციას, რაც მეტყველების გასაგებად მოსმენას უწყობს ხელს. შედეგი დამოკიდებულია მასალაზე, დაფარულ ფართობზე და მონტაჟზე.

ხმის შთანთქმა და ხმის იზოლაცია განსხვავებული მახასიათებლებია. ფარდა, რომელიც დარბაზში ექოს ამცირებს, ავტომატურად არ უზრუნველყოფს მეზობელ ოთახში ხმის გადასვლის ეფექტიან შეზღუდვას. ამისთვის საჭიროა შესაბამისი სისტემის გაზომილი მაჩვენებლები. ხმის შთანთქმისა და იზოლაციის განსხვავება — ShowTex.

სტანდარტები და დამადასტურებელი დოკუმენტები

ფარდების ქსოვილის შეფასებისთვის გამოიყენება სხვადასხვა სტანდარტი. NFPA 701 ეხება ტექსტილსა და ფირებზე ალის გავრცელების გამოცდის მეთოდებს. EN 13773 კი ფარდებისა და მსგავსი ვერტიკალურად განლაგებული ქსოვილების წვის ქცევის კლასიფიკაციას განსაზღვრავს. ეს სტანდარტები ერთსა და იმავე მახასიათებელს იდენტური მეთოდით არ აფასებს. NFPA 701, EN 13773 — BSI.

პროდუქტის შერჩევისას მხოლოდ წარწერა „ცეცხლგამძლე“ საკმარისი არ არის. უნდა შემოწმდეს გამოცდის ანგარიში ან შესაბამისობის დოკუმენტი, გამოყენებული სტანდარტი, მიღებული შედეგი და ის, კონკრეტულად რომელ მასალასა და კონსტრუქციას ეხება დოკუმენტი. უცხოურ სტანდარტთან შესაბამისობა ავტომატურად არ ადასტურებს კონკრეტული შენობის ყველა მოთხოვნის შესრულებას.

მონტაჟი და მოვლა

ფარდა უნდა განიხილებოდეს როგორც ქსოვილის, რელსის, სამაგრებისა და, საჭიროების შემთხვევაში, ძრავიანი მექანიზმის ერთიანი სისტემა. დაგეგმვისას გასათვალისწინებელია მისი წონა, მოძრაობის არეალი და ტექნიკური მომსახურების შესაძლებლობა.

გაწმენდა უნდა განხორციელდეს მწარმოებლის მითითებების მიხედვით. სპეციალურად დამუშავებულ ქსოვილზე განმეორებითმა რეცხვამ ან ქიმიურმა წმენდამ შეიძლება დამცავი თვისებები შეამციროს, რის გამოც საჭირო გახდეს შემოწმება ან ხელახალი დამუშავება. IFR ქსოვილიც საჭიროებს სათანადო მოვლას და დაზიანებების კონტროლს. მოვლა და დამუშავებული ქსოვილის შეზღუდვები — ShowTex.

როგორ უნდა აღიწეროს პროდუქტი შესყიდვისას?

ტექნიკურ დავალებაში სასურველია მკაფიოდ განისაზღვროს, საჭიროა ცეცხლშენელებული დეკორატიული ფარდა თუ ხანძარსაწინააღმდეგო ბარიერი. შემდეგ უნდა აღიწეროს ზომები, ქსოვილის შემადგენლობა, დამადასტურებელი გამოცდები, საჭირო აკუსტიკური ან სინათლის დამბლოკავი თვისებები, მონტაჟი და მომსახურება.

მთავარი პრინციპია, რომ უსაფრთხოება ეფუძნებოდეს დადასტურებულ მახასიათებლებს და არა მხოლოდ პროდუქტის სავაჭრო სახელწოდებას. ცეცხლგამძლე ფარდა ვერ ჩაანაცვლებს შენობის მთლიან სახანძრო უსაფრთხოების სისტემას, ხოლო მისი შერჩევა უნდა შეესაბამებოდეს კონკრეტული სივრცის დანიშნულებასა და პროექტს.

წყაროები

• https://webstore.ansi.org/standards/nfpa/nfpa7012023
• https://www.coopersfire.com/products/
• https://www.coopersfire.com/wp-content/uploads/2020/11/FireMaster-Horizontal-Simplex-brochure.pdf
• https://www.showtex.com/en/knowledge-hub/stage-curtains-theatres-thorough-guide
• https://www.showtex.com/en/knowledge-hub/flame-retardant-standards
• https://explore.showtex.com/en/doesithertz
• https://knowledge.bsigroup.com/products/textiles-and-textile-products-burning-behaviour-curtains-and-drapes-classification-scheme