რა არის Hi-Fi აუდიო?

Hi-Fi ინგლისური ტერმინის *High Fidelity* შემოკლებაა და ხმის მაღალი სიზუსტით აღდგენას ნიშნავს. მისი მიზანია ჩანაწერის ისეთი გაჟღერება, რომ აუდიოსისტემამ მას რაც შეიძლება ნაკლები არასასურველი ხმაური, დამახინჯება ან ტონალური ცვლილება დაუმატოს.

Hi-Fi სისტემაში მნიშვნელოვანია ვოკალის ბუნებრიობა, ინსტრუმენტების გარჩევადობა, სიხშირული ბალანსი და ჩანაწერში არსებული სივრცის აღქმა. მაღალი სიზუსტე თავისთავად ძლიერ ბასს ან მაღალ ხმას არ ნიშნავს — სისტემა უნდა ინარჩუნებდეს ჩანაწერის ხასიათს როგორც მშვიდ, ისე დინამიკურ მონაკვეთებში.

რისგან შედგება Hi-Fi სისტემა

აუდიოსისტემაში ხმა რამდენიმე ეტაპს გადის: წყაროდან სიგნალი გარდაიქმნება, ძლიერდება და დინამიკის ან ყურსასმენის საშუალებით მსმენელამდე აღწევს.

ძირითადი კომპონენტებია:

- ხმის წყარო — ქსელური პლეერი, კომპიუტერი, CD პლეერი, ფირფიტის დამკვრელი ან სხვა მოწყობილობა. - ციფრულ-ანალოგური გარდამქმნელი — DAC — ციფრულ აუდიოს ანალოგურ ელექტრულ სიგნალად გარდაქმნის. - გამაძლიერებელი — დინამიკის ან ყურსასმენის სამართავად საჭირო სიგნალსა და სიმძლავრეს უზრუნველყოფს. - დინამიკები ან ყურსასმენი — ელექტრულ სიგნალს ბგერად გარდაქმნის.

ეს ფუნქციები შეიძლება ცალკეულ მოწყობილობებში იყოს განაწილებული ან ერთ კორპუსში გაერთიანდეს. მაგალითად, ქსელურ გამაძლიერებელს შეიძლება ჩაშენებული ჰქონდეს პლეერი და DAC, ხოლო აქტიურ დინამიკს — საკუთარი გამაძლიერებელი.

ცალკე მოწყობილობების დიდი რაოდენობა ხარისხის აუცილებელი პირობა არ არის. მნიშვნელოვანია მათი მუშაობა და ერთმანეთთან თავსებადობა.

რას ნიშნავს ხმის ერთგულად აღდგენა

Hi-Fi სისტემის შეფასებისას რამდენიმე მახასიათებელი განიხილება.

სიხშირული ბალანსი აღწერს დაბალი, საშუალო და მაღალი სიხშირეების ურთიერთმიმართებას. რომელიმე დიაპაზონის გადაჭარბებამ შეიძლება ჩანაწერის სხვა დეტალები დაფაროს: მაგალითად, ჭარბმა ბასმა ვოკალი ნაკლებად მკაფიო გახადოს.

დამახინჯება არის სიგნალში სისტემის მიერ შეტანილი არასასურველი ცვლილება. იგი შეიძლება გაიზარდოს, როდესაც გამაძლიერებელი ან დინამიკი თავისი შესაძლებლობების ზღვარს უახლოვდება.

ხმაური განსაკუთრებით შესამჩნევია მშვიდ მონაკვეთებსა და პაუზებში. შიშინმა ან ელექტრულმა გუგუნმა შეიძლება დაბალი დონის დეტალები დაფაროს.

დინამიკის გადმოცემა გულისხმობს ჩუმ და ხმამაღალ მონაკვეთებს შორის განსხვავების შენარჩუნებას. შედეგზე გავლენას ახდენს როგორც სისტემა, ისე თავად ჩანაწერის დამუშავება.

მახასიათებლების შედარებისას გასათვალისწინებელია გაზომვის პირობებიც. მხოლოდ სიმძლავრის ან სიხშირული დიაპაზონის ერთი რიცხვი სისტემის საერთო ხარისხს ვერ აღწერს.

სტერეო და მუსიკალური სივრცე

Hi-Fi ხშირად ასოცირდება მარცხენა და მარჯვენა დინამიკისგან შემდგარ სტერეოსისტემასთან. შესაბამის ჩანაწერში ორი არხი ინსტრუმენტებისა და ვოკალის სივრცული განლაგების აღქმას ქმნის.

ამისთვის მნიშვნელოვანია დინამიკების სიმეტრიული განთავსება და მსმენელამდე დაახლოებით თანაბარი მანძილი. თუ ერთი დინამიკი კუთხეში დგას, მეორე კი ღია სივრცესთან, მათი ჟღერადობა შეიძლება განსხვავდებოდეს და ხმის წარმოსახვითი ცენტრი გადაიწიოს.

Genelec-ის დინამიკების განლაგების გზამკვლევი განმარტავს მოსმენის პოზიციის, სიმეტრიისა და მოწყობილობების ორიენტაციის მნიშვნელობას. მიუხედავად იმისა, რომ გზამკვლევი სტუდიურ მონიტორებს ეხება, ეს აკუსტიკური პრინციპები სახლის მოსასმენ სივრცეშიც გამოსადეგია.

Hi-Fi მხოლოდ სტერეოს არ გულისხმობს. მაღალი სიზუსტით აღდგენა ყურსასმენითა და მრავალარხიანი სისტემითაც შესაძლებელია.

რატომ მოქმედებს ოთახი ხმის ხარისხზე

დინამიკიდან წამოსულ ხმასთან ერთად მსმენელი კედლებიდან, იატაკიდან, ჭერიდან და ავეჯიდან არეკლილ ხმასაც იღებს. ამიტომ ერთი და იგივე სისტემა სხვადასხვა ოთახში განსხვავებულად ჟღერს.

ოთახის რეზონანსებმა შეიძლება ზოგიერთი დაბალი სიხშირე გააძლიეროს, სხვები კი მოსმენის კონკრეტულ ადგილას შეასუსტოს. ძლიერმა ადრეულმა ანარეკლებმა შეიძლება სტერეოგამოსახულების სიზუსტეზეც იმოქმედოს.

ოთახის აკუსტიკის გაუმჯობესების შესახებ Genelec-ის მასალაში განხილულია განთავსებისა და აკუსტიკური დამუშავების ურთიერთკავშირი.

პრაქტიკულად, სისტემის გაუმჯობესება შეიძლება დაიწყოს დინამიკებისა და სავარძლის გადაადგილებით. საჭიროების შემთხვევაში ემატება შესაბამისი აკუსტიკური დამუშავება და ელექტრონული კორექცია. ეკვალაიზერი ზოგიერთ პრობლემას ამცირებს, თუმცა ოთახის ხანგრძლივ რევერბერაციასა და ყველა ანარეკლს ვერ აღმოფხვრის.

Hi-Fi, Lossless და Hi-Res — რა განსხვავებაა?

ეს ტერმინები სხვადასხვა საკითხს აღწერს:

მაგალითად, Apple-ის Lossless აუდიოს განმარტება აღწერს უდანაკარგო აუდიოსა და მის დასაკრავად საჭირო პირობებს.

Lossless ფაილი ინახავს წყაროს ციფრულ მონაცემებს, თუმცა ცუდი ჩანაწერის ხარისხს ვერ გამოასწორებს. ასევე, Hi-Res წარწერა თავისთავად არ იძლევა უკეთესი მოსმენითი შედეგის გარანტიას. მნიშვნელოვანია ჩანაწერი, მასტერინგი და მთელი დაკვრის სისტემა.

ცალკე DAC-იც საჭიროების მიხედვით შეირჩევა. თუ მოწყობილობაში ჩაშენებული გარდამქმნელი უკვე სათანადოდ მუშაობს, დამატებითი კომპონენტის შეძენა ავტომატურად უკეთეს ხმას არ ნიშნავს.

აქტიური და პასიური დინამიკები

პასიურ დინამიკს გარე გამაძლიერებელი სჭირდება. შერჩევისას გასათვალისწინებელია დინამიკის იმპედანსი, მგრძნობელობა, სასურველი ხმის დონე და გამაძლიერებლის შესაძლებლობები.

აქტიურ დინამიკში გაძლიერება ჩაშენებულია. ასეთ სისტემას შეიძლება ჰქონდეს ციფრული შესასვლელები, ხმის რეგულირება და ოთახთან მორგების ფუნქციებიც.

ორივე მიდგომით შესაძლებელია ხარისხიანი სისტემა. არჩევანი დამოკიდებულია სივრცეზე, შეერთების საჭიროებებზე, მართვის მოხერხებულობასა და შემდგომი გაფართოების გეგმაზე.

როგორ შევაფასოთ სისტემა მოსმენისას

შედარებისთვის სასარგებლოა ნაცნობი ჩანაწერები და დაახლოებით თანაბარი ხმის დონე. უფრო ხმამაღალი სისტემა შეიძლება თავდაპირველად უფრო შთამბეჭდავი მოგვეჩვენოს, მიუხედავად იმისა, რომ ზუსტ აღდგენაში უპირატესობა არ ჰქონდეს.

ყურადღება უნდა მიექცეს ვოკალის ბუნებრიობას, ბასის გარჩევადობას, ინსტრუმენტების სივრცულ განლაგებასა და ხანგრძლივი მოსმენის კომფორტს. მნიშვნელოვანია, სისტემა სასურველ ხმის დონეზე დაძაბულობისა და შესამჩნევი დამახინჯების გარეშე მუშაობდეს.

Hi-Fi სისტემის შერჩევისას საუკეთესო შედეგს იძლევა წყაროს, ელექტრონიკის, დინამიკებისა და ოთახის ერთობლივი შეფასება. კომპონენტების ფასი და რაოდენობა ამ ურთიერთშეთანხმებას ვერ ცვლის.

წყაროები

• https://www.genelec.com/en/monitor-setup-guide
• https://www.genelec.com/en/improving-room-acoustics
• https://support.apple.com/en-euro/118295